Badanie ultrasonograficzne

Protokół badania

1. Nerw łokciowy na całym przebiegu w obrębie kończyny górnej

Rycina 1. Dół pachowy, płaszczyzna poprzeczna. A: tętnica pachowa, M: nerw pośrodkowy, U: nerw łokciowy, R: nerw promieniowy, mc: nerw mięśniowo-skórny

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny dołu pachowego. Obraz przedstawia tętnicę pachową (A), która stanowi główną strukturę orientacyjną przy identyfikacji elementów nerwowych splotu ramiennego. W tej projekcji nerw łokciowy (U) jest położony przyśrodkowo i grzbietowo względem tętnicy pachowej. W pobliżu naczynia widoczne są również nerw pośrodkowy (M), nerw promieniowy (R) i nerw mięśniowo-skórny (mc). Obraz obejmuje także otaczające struktury mięśniowe, zwłaszcza mięsień kruczo-ramienny, mięsień obły większy i mięsień trójgłowy ramienia, a także zarys kości ramiennej.

Rycina 2. Brachium, płaszczyzna poprzeczna. A: tętnica, M: n. medianus, U: n. ulnaris, R: n. radialis.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny ramienia ukazujący n. ulnaris (U), który w tej projekcji jest położony przyśrodkowo i powierzchownie, w sąsiedztwie głowy przyśrodkowej m. triceps brachii. W pobliżu struktury naczyniowej można również zidentyfikować n. medianus (M), a głębiej, przy kości ramiennej, n. radialis (R). Obraz obejmuje również otaczające struktury mięśniowe, zwłaszcza m. coracobrachialis i m. triceps brachii, oraz zarys kości ramiennej.

Rycina 3. Brachium, płaszczyzna poprzeczna. U: nerw łokciowy, R: nerw promieniowy.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny ramienia na poziomie, na którym nerw łokciowy (U) skręca grzbietowo i przebija przyśrodkową przegrodę międzymięśniową. W tej projekcji nerw jest położony powierzchownie przy przegrodzie między strukturami mięśniowymi ramienia. Na obrazie widoczne są otaczające struktury anatomiczne, zwłaszcza mięsień dwugłowy ramienia, mięsień trójgłowy ramienia, zarys kości ramiennej oraz głębiej położony nerw promieniowy (R).

Rycina 4. Łokieć, płaszczyzna poprzeczna. U: nerw łokciowy, ME: nadkłykieć przyśrodkowy kości ramiennej.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny w okolicy łokcia. Nerw łokciowy (U) przebiega grzbietowo za nadkłykciem przyśrodkowym kości ramiennej (ME) w okolicy bruzdy nerwu łokciowego. Na obrazie widoczne są również kostne struktury orientacyjne, w szczególności dalsza część kości ramiennej i wyrostek łokciowy.

Rycina 5. Łokieć, płaszczyzna poprzeczna. U: nerw łokciowy, ME: nadkłykieć przyśrodkowy kości ramiennej.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny w okolicy kanału łokciowego. Nerw łokciowy (U) jest położony między nadkłykciem przyśrodkowym kości ramiennej (ME) a wyrostkiem łokciowym, gdzie wchodzi do kanału łokciowego. Dach kanału tworzy więzadło Osborne’a, pod którym przebiega nerw. Obraz ukazuje również kostne struktury orientacyjne, w szczególności dalszy odcinek kości ramiennej i wyrostek łokciowy.

Rycina 6. Cubitum, płaszczyzna poprzeczna. U: n. ulnaris, FCU: m. flexor carpi ulnaris, FDS: m. flexor digitorum superficialis.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny w okolicy łokcia, dystalnie od kanału nerwu łokciowego. N. ulnaris (U) przebiega tutaj pod ligamentum arcuatum, które stanowi powięziowo-rozcięgnowy łuk między głową ramienną i łokciową m. flexor carpi ulnaris (FCU). W tej projekcji nerw znajduje się między obiema głowami m. flexor carpi ulnaris, w sąsiedztwie mięśni zginaczy przedramienia. Na obrazie widoczne są również m. flexor digitorum superficialis (FDS) oraz kostne struktury orientacyjne, w szczególności dystalny odcinek kości ramiennej i wyrostek łokciowy.

Rycina 7. Antebrachium, płaszczyzna poprzeczna. U: n. ulnaris, FCU: m. flexor carpi ulnaris, FDS: m. flexor digitorum superficialis, FDP: m. flexor digitorum profundus.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny proksymalnej części przedramienia. N. ulnaris (U) znajduje się w tej projekcji między głowami m. flexor carpi ulnaris (FCU), podczas przejścia z okolicy kanału łokciowego do przedramienia. Obraz przedstawia również otaczające struktury mięśni zginaczy, w szczególności m. flexor digitorum superficialis (FDS) i m. flexor digitorum profundus (FDP), a także zarys kostny kości łokciowej.

Rycina 8. Antebrachium, płaszczyzna poprzeczna. U: nerw łokciowy, A: tętnica łokciowa, FCU: mięsień zginacz łokciowy nadgarstka, FDS: mięsień zginacz powierzchowny palców, FDP: mięsień zginacz głęboki palców.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny przedramienia. Nerw łokciowy (U) w tej projekcji znajduje się między mięśniem zginaczem powierzchownym palców (FDS) a mięśniem zginaczem głębokim palców (FDP). W bardziej dystalnych odcinkach przedramienia nerwowi towarzyszy tętnica łokciowa (A), która stanowi ważną strukturę orientacyjną ułatwiającą jego identyfikację. Powierzchownie względem pęczka naczyniowo-nerwowego widoczny jest mięsień zginacz łokciowy nadgarstka (FCU). Na obrazie uwidoczniono również zarys kostny kości łokciowej.

Rycina 9. Nadgarstek, płaszczyzna poprzeczna. U: nerw łokciowy, A: tętnica łokciowa, M: nerw pośrodkowy, T: ścięgna zginaczy, FCR: ścięgno mięśnia zginacza promieniowego nadgarstka, P: os pisiforme.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny w okolicy nadgarstka. Nerw łokciowy (U) znajduje się w tej projekcji w kanale Guyona, gdzie przebiega w bezpośrednim sąsiedztwie tętnicy łokciowej (A) między os pisiforme (P) a powierzchownymi strukturami łącznotkankowymi. W bardziej promieniowej części obrazu widoczny jest nerw pośrodkowy (M), położony pod troczkiem zginaczy w kanale nadgarstka i otoczony ścięgnami zginaczy (T). W obrazie uwidoczniono również struktury kostne nadgarstka, w szczególności os scaphoideum, os lunatum i os triquetrum, a także ścięgno mięśnia zginacza promieniowego nadgarstka (FCR).

2. Gałąź skórna grzbietowa

Rycina 10. Dalsza jedna trzecia przedramienia, płaszczyzna poprzeczna. U: n. ulnaris, A: a. ulnaris, FCU: m. flexor carpi ulnaris, FDS: m. flexor digitorum superficialis, FDP: m. flexor digitorum profundus.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny w obrębie dalszej jednej trzeciej przedramienia. N. ulnaris (U) przebiega tutaj w bliskim sąsiedztwie a. ulnaris (A), pomiędzy otaczającymi mięśniami zginaczami. Powierzchownie i po stronie łokciowej widoczny jest m. flexor carpi ulnaris (FCU), głębiej leży m. flexor digitorum profundus (FDP), a bardziej promieniowo m. flexor digitorum superficialis (FDS). Obraz ukazuje również zarys kostny kości łokciowej.

Rycina 11. Dystalna jedna trzecia przedramienia, płaszczyzna poprzeczna. U: n. ulnaris, A: a. ulnaris, DCB: ramus cutaneus dorsalis n. ulnaris, FCU: m. flexor carpi ulnaris, PQ: m. pronator quadratus.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny w obszarze dystalnej jednej trzeciej przedramienia. N. ulnaris (U) przebiega tutaj w bezpośrednim sąsiedztwie a. ulnaris (A). Od jego pnia na tym poziomie odchodzi gałąź skórna grzbietowa (DCB, ramus cutaneus dorsalis n. ulnaris), która skręca grzbietowo-łokciowo i kieruje się ku tkance podskórnej. Na obrazie widoczne są również otaczające struktury anatomiczne, w szczególności m. flexor carpi ulnaris (FCU), głębiej położony m. pronator quadratus (PQ) oraz zarys kostny kości łokciowej.

Rycina 12. Dystalna jedna trzecia przedramienia, płaszczyzna poprzeczna. DCB: ramus cutaneus dorsalis n. ulnaris, FCU: m. flexor carpi ulnaris.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny w obrębie dystalnej jednej trzeciej przedramienia. Gałąź skórna grzbietowa nerwu łokciowego (DCB) oddziela się na tym poziomie od głównego pnia i zagina się grzbietowo wokół kości łokciowej, kierując się ku tkance podskórnej po grzbietowo-łokciowej stronie przedramienia i ręki. Na obrazie widoczne są również m. flexor carpi ulnaris (FCU) oraz zarys kostny kości łokciowej.

3. Gałęzie końcowe

Rycina 13. Carpus, płaszczyzna poprzeczna. U: nerw łokciowy, A: tętnica łokciowa, M: nerw pośrodkowy, T: ścięgna zginaczy, P: kość grochowata, S: kość łódeczkowata, L: kość księżycowata, T: kość trójgraniasta.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny w okolicy nadgarstka. Nerw łokciowy (U) znajduje się w kanale Guyona, w bliskim sąsiedztwie tętnicy łokciowej (A), przy kości grochowatej (P). Projekcja ta jest odpowiednia jako początkowy przekrój orientacyjny do śledzenia końcowego rozgałęzienia nerwu łokciowego w obrębie kanału Guyona, gdzie nerw dzieli się dalej na gałąź powierzchowną czuciową i gałąź głęboką ruchową. W promieniowej części obrazu widoczny jest nerw pośrodkowy (M), położony pod troczkiem zginaczy w kanale nadgarstka i otoczony ścięgnami zginaczy. Obraz obejmuje również struktury kostne nadgarstka, w szczególności kość łódeczkowatą (S), kość księżycowatą (L) i kość trójgraniastą (T).

Rycina 14. Carpus, płaszczyzna poprzeczna. H: hamulus ossis hamati, spf: powierzchowna gałąź czuciowa nerwu łokciowego, prof: głęboka gałąź ruchowa nerwu łokciowego.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny w okolicy nadgarstka na poziomie hamulus ossis hamati (H). Na tym poziomie dochodzi do końcowego podziału nerwu łokciowego na powierzchowną gałąź czuciową (spf) i głęboką gałąź ruchową (prof). Gałąź powierzchowna jest położona bardziej powierzchownie, natomiast gałąź głęboka przebiega głębiej, w ścisłym związku z okolicą haczyka kości haczykowatej. Na obrazie widoczne są również struktury naczyniowe towarzyszące poszczególnym gałęziom nerwu.