Anatomia

Nerw pośrodkowy powstaje z połączenia włókien pęczka bocznego i przyśrodkowego plexus brachialis, najczęściej z korzeni C6–T1. Jest głównym nerwem przedniej grupy mięśni przedramienia i ważnym nerwem ręki. Anatomia przekrojowa ma kluczowe znaczenie dla zrozumienia obrazu ultrasonograficznego, ponieważ ultrasonografia ukazuje struktury w poszczególnych przekrojach. Poniżej omówimy pięć kluczowych poziomów obrazowania przekrojowego, które będziemy śledzić wzdłuż nerwu.

Dół pachowy

W dole pachowym n. medianus powstaje z połączenia radix lateralis od fasciculus lateralis oraz radix medialis od fasciculus medialis plexus brachialis. W badaniu ultrasonograficznym jest zwykle dobrze rozpoznawalny jako nerw położony najbardziej z przodu względem tętnicy pachowej.

Rycina 1: Przekrój poprzeczny dołu pachowego. D - m. deltoideus, PM - m. pectoralis major, LHBB - caput longum m. biceps brachii, SHBB - caput breve m. biceps brachii, CB - m. coracobrachialis, mc - n. musculocutaneus, M - n. medianus, U - n. ulnaris, R - n. radialis, Tmaj - m. teres major, TLa - caput laterale m. triceps brachii, TLo - caput longum m. triceps brachii, H - humerus

Ramię

W ramieniu przebiega w pęczku nerwowo-naczyniowym wraz z a. brachialis. Proksymalnie częściej znajduje się bocznie od tętnicy, a dystalnie przechodzi na jej stronę przyśrodkową. Leży między m. biceps brachii a m. triceps brachii. W badaniu ultrasonograficznym kluczowe jest: n. medianus jest w brachium typowym satelitą a. brachialis.

Rycina 2: Przekrój poprzeczny ramienia. B – m. biceps brachii, Br – m. brachialis, CB – m. coracobrachialis, H – humerus, TLa – caput laterale m. triceps brachii, TM – caput mediale m. triceps brachii, TLo – caput longum m. triceps brachii, R – n. radialis, M – n. medianus, U – n. ulnaris

Staw łokciowy

W dole łokciowym n. medianus leży przyśrodkowo od a. brachialis i pod lacertus fibrosus. W tej okolicy dobrze sprawdza się schemat orientacyjny BAM: ścięgno mięśnia dwugłowego ramienia – tętnica ramienna – nerw pośrodkowy. Dystalnie nerw biegnie dalej między głową ramienną i łokciową m. pronator teres, co stanowi jedno z częstych miejsc możliwego ucisku.

Rycina 3: Przekrój poprzeczny przez łokieć. Br – m. brachioradialis, ECRL – m. extensor carpi radialis longus, ECRB – m. extensor carpi radialis brevis, B – ścięgno m. biceps brachii, S – r. superficialis n. radialis, P – r. profundus n. radialis (n. interosseus posterior), M – n. medianus, PT – m. pronator teres, U – n. ulnaris, FCU – m. flexor carpi ulnaris, A – m. anconeus

Przedramię

Na przedramieniu biegnie najpierw pod łukiem m. flexor digitorum superficialis, a następnie między powierzchowną i głęboką warstwą zginaczy. W środkowej części przedramienia pozostaje głównie w relacji z FDS, FDP i FPL. Dystalnie przebiega bardziej powierzchownie i leży w pobliżu ścięgna m. flexor carpi radialis.

Ważne gałęzie:

• n. interosseus anterior – odchodzi w proksymalnej części przedramienia i biegnie głębiej wzdłuż błony międzykostnej

• ramus cutaneus palmaris – odchodzi proksymalnie od kanału nadgarstka i biegnie powierzchownie do dłoni

Rycina 4: Przekrój poprzeczny przedramienia. Br – m. brachioradialis, ECRL – m. extensor carpi radialis longus, ECRB – m. extensor carpi radialis brevis, EDC – m. extensor digitorum communis, EDM – m. extensor digiti minimi, ECU – m. extensor carpi ulnaris, AbPL – m. abductor pollicis longus, EPB – m. extensor pollicis brevis, EPL – m. extensor pollicis longus, FCR – m. flexor carpi radialis, PL – m. palmaris longus, FDS – m. flexor digitorum superficialis, FPL – m. flexor pollicis longus, FDP – m. flexor digitorum profundus, FCU – m. flexor carpi ulnaris, M – n. medianus, U (nerw) – n. ulnaris, Rs – r. superficialis n. radialis, Rp – r. profundus n. radialis (n. interosseus posterior), AIN – n. interosseus anterior, R – radius, U (kość) – ulna

Nadgarstek

W okolicy nadgarstka n. medianus wchodzi do kanału nadgarstka pod troczkiem zginaczy. Jest to najważniejsze miejsce jego ucisku.

Rycina 5: Przekrój poprzeczny nadgarstka. FCR – m. flexor carpi radialis, M – n. medianus, U – n. ulnaris, P – os pisiforme, H – os hamatum, C – os capitatum, S – os scaphoideum

Praktyczne anatomiczne punkty orientacyjne w USG

• w dole pachowym: przed a. axillaris

• na ramieniu: w sąsiedztwie a. brachialis

• w dole łokciowym: BAM, pod lacertus fibrosus

• dystalnie od łokcia: między głowami m. pronator teres

• na przedramieniu: pod łukiem FDS

• w obrębie nadgarstka: w kanale nadgarstka pod troczkiem