Anatomia

Autor Atualizado

O nervo mediano origina-se da união de fibras dos fascículos lateral e medial do plexus brachialis, mais comumente das raízes C6–T1. É o principal nervo do grupo muscular anterior do antebraço e um nervo importante da mão. A anatomia transversal é fundamental para compreender a aparência ultrassonográfica, pois a ultrassonografia mostra as estruturas em cortes individuais. A seguir, revisaremos cinco níveis-chave de aquisição de imagens transversais que acompanharemos ao longo do nervo.

Visão geral dos principais cortes transversais
Visão geral dos principais cortes transversais

Axila

Na axila, o n. medianus é formado pela união da radix lateralis proveniente do fasciculus lateralis e da radix medialis proveniente do fasciculus medialis do plexus brachialis. Ao exame ultrassonográfico, geralmente é bem reconhecível como o nervo localizado mais anteriormente em relação à artéria axilar.

Axila
Figura 1: Corte transversal da axila. D - m. deltoideus, PM - m. pectoralis major, LHBB - caput longum m. biceps brachii, SHBB - caput breve m. biceps brachii, CB - m. coracobrachialis, mc - n. musculocutaneus, M - n. medianus, U - n. ulnaris, R - n. radialis, Tmaj - m. teres major, TLa - caput laterale m. triceps brachii, TLo - caput longum m. triceps brachii, H - humerus

Figura 1: Corte transversal da axila. D - m. deltoideus, PM - m. pectoralis major, LHBB - caput longum m. biceps brachii, SHBB - caput breve m. biceps brachii, CB - m. coracobrachialis, mc - n. musculocutaneus, M - n. medianus, U - n. ulnaris, R - n. radialis, Tmaj - m. teres major, TLa - caput laterale m. triceps brachii, TLo - caput longum m. triceps brachii, H - humerus

Braço

No braço, percorre o feixe neurovascular juntamente com a a. brachialis. Proximalmente, encontra-se mais frequentemente lateral à artéria; distalmente, cruza para o seu lado medial. Situa-se entre o m. biceps brachii e o m. triceps brachii. Para a ultrassonografia, é fundamental: o n. medianus é um satélite típico da a. brachialis no brachium.

Braço
Figura 2: Corte transversal do braço. B – m. biceps brachii, Br – m. brachialis, CB – m. coracobrachialis, H – úmero, TLa – caput laterale m. triceps brachii, TM – caput mediale m. triceps brachii, TLo – caput longum m. triceps brachii, R – n. radialis, M – n. medianus, U – n. ulnaris

Figura 2: Corte transversal do braço. B – m. biceps brachii, Br – m. brachialis, CB – m. coracobrachialis, H – úmero, TLa – caput laterale m. triceps brachii, TM – caput mediale m. triceps brachii, TLo – caput longum m. triceps brachii, R – n. radialis, M – n. medianus, U – n. ulnaris

Cotovelo

Na fossa cubital, o n. medianus está medialmente à a. brachialis e sob o lacertus fibrosus. Nessa região, aplica-se bem o esquema de orientação BAM: tendão do bíceps – artéria braquial – nervo mediano. Distalmente, continua entre as cabeças umeral e ulnar do m. pronator teres, que é um dos locais frequentes de possível compressão.

Cotovelo
Figura 3: Corte transversal do cotovelo. Br – m. brachioradialis, ECRL – m. extensor carpi radialis longus, ECRB – m. extensor carpi radialis brevis, B – tendão do m. biceps brachii, S – r. superficialis n. radialis, P – r. profundus n. radialis (n. interosseus posterior), M – n. medianus, PT – m. pronator teres, U – n. ulnaris, FCU – m. flexor carpi ulnaris, A – m. anconeus

Figura 3: Corte transversal do cotovelo. Br – m. brachioradialis, ECRL – m. extensor carpi radialis longus, ECRB – m. extensor carpi radialis brevis, B – tendão do m. biceps brachii, S – r. superficialis n. radialis, P – r. profundus n. radialis (n. interosseus posterior), M – n. medianus, PT – m. pronator teres, U – n. ulnaris, FCU – m. flexor carpi ulnaris, A – m. anconeus

Antebraço

No antebraço, ele passa primeiro sob o arco do m. flexor digitorum superficialis e, em seguida, entre as camadas flexoras superficial e profunda. Na parte média do antebraço, relaciona-se principalmente com o FDS, o FDP e o FPL. Distalmente, torna-se mais superficial e situa-se próximo ao tendão do m. flexor carpi radialis.

Ramos importantes:

  • n. interosseus anterior – origina-se no antebraço proximal e segue mais profundamente ao longo da membrana interóssea

  • ramus cutaneus palmaris – origina-se proximalmente ao túnel do carpo e segue superficialmente até a palma

Antebraço
Figura 4: Corte transversal do antebraço. Br – m. brachioradialis, ECRL – m. extensor carpi radialis longus, ECRB – m. extensor carpi radialis brevis, EDC – m. extensor digitorum communis, EDM – m. extensor digiti minimi, ECU – m. extensor carpi ulnaris, AbPL – m. abductor pollicis longus, EPB – m. extensor pollicis brevis, EPL – m. extensor pollicis longus, FCR – m. flexor carpi radialis, PL – m. palmaris longus, FDS – m. flexor digitorum superficialis, FPL – m. flexor pollicis longus, FDP – m. flexor digitorum profundus, FCU – m. flexor carpi ulnaris, M – n. medianus, U (nervo) – n. ulnaris, Rs – r. superficialis n. radialis, Rp – r. profundus n. radialis (n. interosseus posterior), AIN – n. interosseus anterior, R – radius, U (osso) – ulna

Figura 4: Corte transversal do antebraço. Br – m. brachioradialis, ECRL – m. extensor carpi radialis longus, ECRB – m. extensor carpi radialis brevis, EDC – m. extensor digitorum communis, EDM – m. extensor digiti minimi, ECU – m. extensor carpi ulnaris, AbPL – m. abductor pollicis longus, EPB – m. extensor pollicis brevis, EPL – m. extensor pollicis longus, FCR – m. flexor carpi radialis, PL – m. palmaris longus, FDS – m. flexor digitorum superficialis, FPL – m. flexor pollicis longus, FDP – m. flexor digitorum profundus, FCU – m. flexor carpi ulnaris, M – n. medianus, U (nervo) – n. ulnaris, Rs – r. superficialis n. radialis, Rp – r. profundus n. radialis (n. interosseus posterior), AIN – n. interosseus anterior, R – radius, U (osso) – ulna

Punho

Na região do punho, o n. medianus entra no túnel do carpo sob o retináculo dos flexores. Este é seu local de compressão mais importante.

Punho
Figura 5: Corte transversal do punho. FCR – m. flexor carpi radialis, M – n. medianus, U – n. ulnaris, P – os pisiforme, H – os hamatum, C – os capitatum, S – os scaphoideum

Figura 5: Corte transversal do punho. FCR – m. flexor carpi radialis, M – n. medianus, U – n. ulnaris, P – os pisiforme, H – os hamatum, C – os capitatum, S – os scaphoideum

Referências anatômicas práticas para US

  • na axila: anterior a a. axillaris

  • no braço: adjacente a a. brachialis

  • na fossa cubital: BAM, sob o lacertus fibrosus

  • distalmente ao cotovelo: entre as cabeças do m. pronator teres

  • no antebraço: sob o arco do FDS

  • no punho: no túnel do carpo sob o retináculo

Continue a aprender na aplicação