Badanie ultrasonograficzne

Protokół badania

1. Przebieg nerwu promieniowego w kończynie górnej

Rycina 1. Axilla, płaszczyzna poprzeczna. A: tętnica pachowa, M: nerw pośrodkowy, U: nerw łokciowy, R: nerw promieniowy, mc: nerw musculocutaneus.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny dołu pachowego. Obraz przedstawia tętnicę pachową (A), która stanowi główną strukturę orientacyjną umożliwiającą identyfikację elementów nerwowych splotu ramiennego. W tej projekcji nerw promieniowy (R) jest położony grzbietowo względem tętnicy pachowej. W pobliżu naczynia widoczne są również nerw pośrodkowy (M), nerw łokciowy (U) i nerw musculocutaneus (mc). Obraz obejmuje także otaczające struktury mięśniowe, zwłaszcza mięsień kruczo-ramienny i mięsień trójgłowy ramienia, a także zarys kości ramiennej.

Rycina 2. Brachium, płaszczyzna poprzeczna. A: a. brachialis/axillaris, M: n. medianus, U: n. ulnaris, R: n. radialis.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny ramienia. N. radialis (R) przebiega w tej projekcji między głową długą a głową przyśrodkową m. triceps brachii przy tylnej powierzchni kości ramiennej. Na obrazie widoczna jest również tętnica (A) z przylegającymi strukturami nerwowymi, w szczególności n. medianus (M) i n. ulnaris (U). Spośród otaczających struktur anatomicznych uwidoczniono m. coracobrachialis, m. triceps brachii oraz zarys kostny kości ramiennej.

Rycina 3. Brachium, płaszczyzna poprzeczna. R: n. radialis.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny ramienia na poziomie sulcus nervi radialis. N. radialis (R) przebiega w tej projekcji wzdłuż tylnej powierzchni kości ramiennej w sulcus nervi radialis, między głową przyśrodkową a głową boczną m. triceps brachii. Obraz przedstawia poszczególne głowy m. triceps brachii – caput longum, caput mediale i caput laterale – oraz zarys kostny kości ramiennej.

Rycina 4. Brachium, płaszczyzna poprzeczna. R: n. radialis.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny ramienia na poziomie, na którym n. radialis (R) przechodzi przez boczną przegrodę międzymięśniową i przemieszcza się z przedziału tylnego brzusznie. W tej projekcji nerw znajduje się przy bocznej powierzchni kości ramiennej, w ścisłym związku z boczną przegrodą międzymięśniową, pomiędzy strukturami mięśniowymi m. triceps brachii i m. biceps brachii. Na obrazie widoczny jest również zarys kostny kości ramiennej.

Rycina 5. Brachium, płaszczyzna poprzeczna. R: n. radialis.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny dystalnej części ramienia. N. radialis (R) znajduje się w tej projekcji między m. brachioradialis a m. biceps brachii po brzuszno-bocznej stronie kości ramiennej. Na obrazie widoczne są również otaczające struktury mięśniowe, zwłaszcza m. brachioradialis i m. biceps brachii, oraz zarys kostny kości ramiennej.

Rycina 6. Łokieć, płaszczyzna poprzeczna. P: gałąź powierzchowna nerwu promieniowego, S: gałąź głęboka nerwu promieniowego, B: ścięgno mięśnia dwugłowego ramienia, ECRL: mięsień prostownik promieniowy długi nadgarstka, ECRB: mięsień prostownik promieniowy krótki nadgarstka.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny w okolicy łokcia. Nerw promieniowy przebiega w tej projekcji między mięśniem ramienno-promieniowym a mięśniem ramiennym, gdzie następnie dzieli się na gałąź powierzchowną (P) i głęboką (S). Gałąź powierzchowna biegnie dalej bardziej powierzchownie, natomiast gałąź głęboka kieruje się głębiej w stronę kanału odwracacza. Na obrazie widoczne są również otaczające struktury anatomiczne, w szczególności mięsień ramienno-promieniowy, mięsień ramienny, mięsień prostownik promieniowy długi nadgarstka (ECRL), mięsień prostownik promieniowy krótki nadgarstka (ECRB), ścięgno mięśnia dwugłowego ramienia (B) oraz zarys kostny kości ramiennej.

2. Gałąź powierzchowna nerwu promieniowego

Rycina 7. Cubitum, płaszczyzna poprzeczna. P: gałąź powierzchowna n. radialis, S: gałąź głęboka n. radialis, ECRL: m. extensor carpi radialis longus, ECRB: m. extensor carpi radialis brevis.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny w okolicy łokcia. Na tym poziomie n. radialis dzieli się na gałąź powierzchowną (P) i gałąź głęboką (S). Obie gałęzie są uwidocznione w przestrzeni między m. brachioradialis a m. brachialis, w bliskim sąsiedztwie mięśni przedziału prostowników promieniowych, zwłaszcza m. extensor carpi radialis longus (ECRL) i m. extensor carpi radialis brevis (ECRB). Na obrazie widoczny jest również zarys kostny dalszej części kości ramiennej.

Rycina 8. Antebrachium, płaszczyzna poprzeczna. S: gałąź powierzchowna n. radialis, ECRL: m. extensor carpi radialis longus, ECRB: m. extensor carpi radialis brevis, FDS: m. flexor digitorum superficialis.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny proksymalnej części przedramienia. Gałąź powierzchowna n. radialis (S) przebiega w tej projekcji pod m. brachioradialis, w przestrzeni między mięśniami przedziału promieniowego przedramienia. Na obrazie widoczne są również m. extensor carpi radialis longus (ECRL), m. extensor carpi radialis brevis (ECRB), m. flexor digitorum superficialis (FDS) oraz zarys kostny kości promieniowej.

Rycina 9. Antebrachium, płaszczyzna poprzeczna. S: gałąź powierzchowna nerwu promieniowego, Br: mięsień ramienno-promieniowy, ECRL: mięsień prostownik promieniowy długi nadgarstka, ECRB: mięsień prostownik promieniowy krótki nadgarstka, A: tętnica promieniowa.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny dystalnego przedramienia. Gałąź powierzchowna nerwu promieniowego (S) na tym poziomie przebija powięź i układa się bardziej powierzchownie. Nerw jest uwidoczniony między mięśniem ramienno-promieniowym (Br) a mięśniem prostownikiem promieniowym długim nadgarstka (ECRL), w pobliżu mięśnia prostownika promieniowego krótkiego nadgarstka (ECRB) i tętnicy promieniowej (A). Na obrazie widoczny jest również zarys kostny kości promieniowej.

Rycina 10. Nadgarstek, płaszczyzna poprzeczna. S: gałąź powierzchowna nerwu promieniowego, V: żyła odpromieniowa, EPB: mięsień prostownik krótki kciuka, APL: mięsień odwodziciel długi kciuka, ECRL: mięsień prostownik promieniowy długi nadgarstka, ECRB: mięsień prostownik promieniowy krótki nadgarstka.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny w okolicy nadgarstka. Gałąź powierzchowna nerwu promieniowego (S) znajduje się w tej projekcji między 1. a 2. przedziałem grzbietowym, tj. między ścięgnami mięśnia odwodziciela długiego kciuka (APL) i mięśnia prostownika krótkiego kciuka (EPB) po jednej stronie a ścięgnami mięśnia prostownika promieniowego długiego nadgarstka (ECRL) i mięśnia prostownika promieniowego krótkiego nadgarstka (ECRB) po drugiej stronie. W bezpośrednim sąsiedztwie nerwu widoczna jest również żyła odpromieniowa (V). Na obrazie uwidoczniono także zarys kostny kości promieniowej.

3. Gałąź głęboka nerwu promieniowego

Rycina 11. Łokieć, płaszczyzna poprzeczna. P: gałąź powierzchowna n. radialis, S: gałąź głęboka n. radialis, ECRL: m. extensor carpi radialis longus, ECRB: m. extensor carpi radialis brevis.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny w okolicy łokcia na poziomie podziału n. radialis. W tej projekcji widoczne są jego dwie gałęzie końcowe – gałąź powierzchowna (P) i gałąź głęboka (S). Gałąź głęboka n. radialis (S) przebiega głębiej w promieniowej części okolicy łokcia w kierunku kanału odwracacza, natomiast gałąź powierzchowna (P) biegnie bardziej powierzchownie. Na obrazie widoczne są również otaczające struktury mięśniowe, zwłaszcza m. brachioradialis, m. brachialis, m. extensor carpi radialis longus (ECRL), m. extensor carpi radialis brevis (ECRB) oraz kostny zarys kości ramiennej.

Rycina 12. Proksymalna część przedramienia, płaszczyzna poprzeczna. S: gałąź głęboka nerwu promieniowego, P: nerw międzykostny tylny, F: łuk Frohsego, ECRL: mięsień prostownik promieniowy długi nadgarstka, ECRB: mięsień prostownik promieniowy krótki nadgarstka.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny proksymalnej części przedramienia. Gałąź głęboka nerwu promieniowego (S) wchodzi do kanału odwracacza i przebiega pod łukiem Frohsego (F), tj. pod proksymalnym włóknistym brzegiem mięśnia odwracacza. Dystalnie przechodzi w nerw międzykostny tylny (P). Na obrazie widoczne są również otaczające struktury mięśniowe, zwłaszcza mięsień ramienno-promieniowy, mięsień prostownik promieniowy długi nadgarstka (ECRL), mięsień prostownik promieniowy krótki nadgarstka (ECRB), mięsień odwracacz oraz zarys kostny kości promieniowej.

Rycina 13. Proksymalna część przedramienia, płaszczyzna poprzeczna. P: nerw międzykostny tylny.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny proksymalnej części przedramienia. Gałąź głęboka nerwu promieniowego wchodzi tutaj do kanału odwracacza, gdzie po przejściu przez mięsień odwracacz biegnie dalej jako nerw międzykostny tylny (P). W tej projekcji nerw znajduje się blisko kości promieniowej, otoczony przez struktury mięśniowe mięśnia odwracacza oraz powierzchownie położone mięśnie prostowniki przedramienia.

Rycina 14. Proksymalne antebrachium, płaszczyzna poprzeczna. P: nerw międzykostny tylny.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny proksymalnej części przedramienia. Nerw międzykostny tylny (P) na tym poziomie wychodzi z kanału mięśnia odwracacza i biegnie dalej w przedziale głębokim prostowników przedramienia. Nerw jest położony w sąsiedztwie kości promieniowej, między mięśniem odwracaczem a bardziej powierzchownie położonymi mięśniami prostownikami. Obraz przedstawia również struktury mięśniowe przedziału prostowników oraz zarys kostny kości promieniowej.

Rycina 15. Środkowa część przedramienia, płaszczyzna poprzeczna. P: n. interosseus posterior, ECU: m. extensor carpi ulnaris, EDM: m. extensor digiti minimi, EDC: m. extensor digitorum communis, EPL: m. extensor pollicis longus, EPB: m. extensor pollicis brevis, AbPL: m. abductor pollicis longus.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny środkowej części przedramienia. N. interosseus posterior (P) przebiega tutaj w głębokim przedziale prostowników, między poszczególnymi warstwami mięśniowymi, w bezpośrednim sąsiedztwie membrana interossea. Na obrazie widoczne są powierzchownie położone mięśnie prostowniki, w szczególności m. extensor carpi ulnaris (ECU), m. extensor digiti minimi (EDM) i m. extensor digitorum communis (EDC), oraz głębiej położone mięśnie: m. extensor pollicis longus (EPL), m. extensor pollicis brevis (EPB) i m. abductor pollicis longus (AbPL). Na obrazie widoczne są również zarysy kostne kości łokciowej i kości promieniowej.

Rycina 16. Carpus, płaszczyzna poprzeczna. P: n. interosseus posterior, ECU: m. extensor carpi ulnaris, EDM: m. extensor digiti minimi, EPL: m. extensor pollicis longus.

Poprzeczny przekrój ultrasonograficzny w okolicy nadgarstka. N. interosseus posterior (P) jest uwidoczniony na tym poziomie po stronie grzbietowej dystalnej części przedramienia, gdzie kończy się w grzbietowej torebce stawu nadgarstkowego. Nerw przebiega w bezpośrednim sąsiedztwie struktur ścięgnistych przedziału grzbietowego, zwłaszcza obok 4. przedziału grzbietowego, m. extensor digiti minimi (EDM) i m. extensor pollicis longus (EPL). Po stronie łokciowej widoczny jest m. extensor carpi ulnaris (ECU). Obraz ukazuje również zarysy kostne kości łokciowej i kości promieniowej.